Wat is hoogsensitiviteit?

Hoogsensitiviteit of hooggevoeligheid, is een persoonskenmerk, een karaktertrek zou je kunnen zeggen (het is dus geen stoornis). Mensen verschillen in de mate waarin ze gevoelig zijn voor prikkels van buitenaf. Hooggevoelige mensen nemen veel en nauwkeurig waar, er komen veel prikkels binnen. Deze prikkels worden diep verwerkt: er wordt diep over nagedacht en gevoeld. Als er een beslissing genomen moet worden of een keuze gemaakt, duurt dat meestal ook lang. Ook is meer tijd nodig voor rust: hun talent is kwaliteit, geen kwantiteit.

Hooggevoelige mensen kunnen zich goed inleven in anderen en staan veel stil bij wat een ander voelt en denkt (het jonge kind leeft zich gevoelsmatig/intuïtief in, oudere kinderen en volwassenen kunnen er ook veel nadenken over anderen, wat er tussen mensen gebeurt, wat hun eigen gedrag met anderen doet, wat anderen van hen vinden). 

Naast gevoeligheid voor en diepgaande verwerking en begrip van prikkels en de belevingswereld van anderen, hebben veel hooggevoelige mensen een groot verantwoordelijkheidsgevoel en behoefte aan harmonie. Zij stellen hoge eisen aan zichzelf (en anderen) en kunnen zelfkritisch zijn. Ook willen ze vaak zorgen voor anderen, de harmonie in het gezin of op het werk. Vaak zijn hooggevoelige mensen ook creatief.

Opvoeden

Het opvoeden van hooggevoelige kinderen en jongeren vraagt nogal wat. De uitspraak: liefde is begrip en begrenzing geldt voor ieder kind en te meer voor hooggevoelige kinderen en jongeren. Dat alles wat zij waarnemen zo duidelijk binnen komt, geldt ook voor de  emoties en het gedrag van ouders, leerkrachten en leeftijdsgenoten. Heftige emoties bij de ander, straffend of bekritiserend communiceren, zorgt voor een gevoel van onveiligheid en overprikkeling, vooral in interactie met volwassenen.

Een ouder of leerkracht die meer weet van hooggevoeligheid en zijn of haar geïrriteerdheid niet wil laten blijken (of zich niet bewust is van de eigen emotie) en opvoedkundig het goede zegt, zal vaak niet de gewenste reactie van een hooggevoelig kind krijgen. Zij zullen eerder reageren op de irritatie van de ander; met teruggetrokken gedrag, overdreven aangepast gedrag of met geïrriteerdheid. Deze kinderen houden een spiegel voor. Kunnen en durven we te kijken in die spiegel, dan reageren we als volwassene met begrip, bespreken we wat er gebeurt en leren we het kind verantwoordelijkheid te nemen op een gezonde manier (wat van het kind is en wat van de ander) en leren we het te vertrouwen op zichzelf.

Het komt ook regelmatig voor dat de reactie van het kind niet goed wordt begrepen. Er wordt dan kritisch, straffend of streng gereageerd door de volwassene, wat leidt tot een negatieve interactie: door de kritiek in combinatie met het van nature al grote verantwoordelijkheidsgevoel bij het kind, kan het kind in de war en onzeker worden (het vertrouwen in het eigen gevoel en waarnemingsvermogen en vaak ook in zichzelf wordt minder), kan het kind vervreemd raken van het eigen gevoel en erg ‘in het hoofd’ gaan zitten, zich overmatig aanpassen, dichtklappen (bij pubers uit zich dit ook in onverschillig gedrag), zich afsluiten van anderen of (verbaal) agressief reageren (bij de laatste twee uitingsvormen worden het inlevingsvermogen en de gevoeligheid onderdrukt en soms niet meer herkent). Er wordt regelmatig gedacht aan gedrags- of emotionele problemen bij het kind of de jongere.

Hooggevoelige kinderen en jongeren voelen zich regelmatig niet begrepen, afgewezen of niet goed genoeg.

Hulp

Als ouder van een hooggevoelig kind kom je vaak voor lastige situaties te staan. Zeker als je zelf als ouder ook hooggevoelig bent, kan opvoeden soms een uitdaging zijn. Binnen de praktijk worden ouders en kind geholpen om hun ontwikkeling en relatie verder te helpen ontwikkelen. Hoe mooi is het echt weer vanuit verbinding op te voeden en met elkaar om te gaan. Kinderen én ouders komen tot ontplooiing en staan weer zelfverzekerd en krachtig in het leven.

Ook volwassenen (die soms niet weten dat ze zelf hooggevoelig zijn) worden begeleid om ‘helemaal zichzelf’ te kunnen worden. Hierbij kunnen nare herinneringen verwerkt worden en het contact met de eigen emoties ontwikkeld om krachtig en zelfverzekerd in het leven te staan.